12 August, 2017

Rond een uur of twee kwamen we aan bij de internationale bushalte in Lusaka na een comfortabele busrit vanuit Livingstone. We werden weer overvallen door taxichauffeurs en wisten na wat onderhandelen voor 300 kwacha (ongeveer 30 euro) twee taxi's te regelen die ons naar het Pioneer Campground wilden brengen. Deze locatie lag toch wat verder uit Lusaka dan we dachten, maar na een rit van zeker drie kwartier grotendeels over moeilijk begaanbare dirt roads kwamen we aan bij de campground. Een luxe camping met internet, warme douches en een bar vol met Mosi bier (het lokale bier uit Zambia). Onze tenten stonden ook al, evenals een enorme berg met mountainbikes.

Onze eerste fietsetappe begon echter pas overmorgen. De rest van deze dag stond in het teken van ontmoeten/ontvangen van de rest van de groep (die rond 4 uur bij de Pioneer aankwamen), tassen uitpakken en biertjes drinken rond het kampvuur. We maakte ook voor het eerst kennis met de heerlijke kookkunsten van de crew van Claire (onze lokale reisleidster) in de avond. Deze crew was 8 man sterk en verzorgde alles om ons heen zodat wij ons enkel bezig hoefden te houden met het fietsen. Tegen 10 uur doken we onze tent in; de volgende dag stonden het kantoor van Plan Zambia en een lokaal project op het programma.

De volgende ochtend, vrijdag 4 augustus, ging de wekker om 0700 uur. In vergelijking met de aankomende dagen was dit uitslapen. De "porridge" (pap) stond al klaar en viel bij mij erg goed, zeker met wat honing erover heen. De eerste stop was bij Plan Internationaal Zambia. Hier worden we met open armen ontvangen en krijgen we een professionele presentatie wat het belang van de strijd tegen kindhuwelijken nog eens op een rijtje zet. Hierna bezoeken we Plan Partner Africa Direction welke een community-huis middenin een achterstandswijk heeft opgezet. Het is bedoeld voor kinderen tussen de 8-25 jaar waar educatie. gezondheid en creativiteit centraal staat. Vooral het enthousiasme van de kinderen is aanstekelijk. Lopend door de wijk wordt je geconfronteerd met armoede, maar desondanks blijft iedereen je met een grote glimlach benaderen en willen ze allemaal high-fiven. Na een rondleiding door het opvangcentrum, enkele indrukwekkende optredens en een tocht door de wijk heen is het tijd om met de grote Mercedes truck weer terug richting het kamp te gaan. Hier aangekomen hebben we tijd om onze fietsen te checken en eventuele meegenomen zadel en pedalen te bevestigen. Op wat kleine problemen met de versnelling na werken de mountainbikes prima. Als avondeten stond er heerlijke witvis op het menu. Na enkele Mosi's duiken we vroeg onze tent in. Morgen de allereerste etappe!

De volgende ochtend zitten we om 6 uur op de fiets. Om tot de hoofdweg te komen hebben we eerst vijf kilometer dirt-road voor ons liggen. Een prachtige zonsopgang begeleid ons. Na een kleine 25 kilometer bereiken we de officiële start georganiseerd door Plan Zambia met diverse hoogwaardigheidsbekleders. Na een potje voetballen met de lokale kinderen daar, enkele toespraken en een hoofd-schouders-knie-en-teen dansje van Frank worden we met officiële start inclusief vlaggen uitgezwaaid. Nu is het echt begonnen!

Een heuvelachtige weg strekt zich voor ons uit. Om de ongeveer 20 kilometer wacht Claire met het busje ons op om water bij te vullen en een kleine snack te eten. Dit is ook het punt waarop we weer hergroeperen en gezamenlijk het volgende stuk trotseren. Na een kilometer of 70 stoppen we bij een prachtige boom langs de weg waar de crew van Claire al de lunch aan het voorbereiden is. Na een goed bord pasta rest de keuze; ga je door voor de bonus kilometers of stap je in de truck richting de overnachtingsplek? Uiteraard fiets ik door met een groot deel van de groep. De uiteindelijke volledige 116 kilometer tot aan de prachtige overnachtingslocatie aan een meertje fietsen we met een groepje van zes uit. Hier zijn de tenten al opgezet en mogen we genieten van de ondergaande zon onder het genot het avondmaal. Voorzieningen zijn minimaal (een emmer met water en een gat in de grond), maar het uitzicht, de stilte en voldoening van de eerste etappe maken dat ruimschoots goed.

De volgende ochtend staan Frank, Rahul en ik extra vroeg op om een opvanghuis voor meisjes te bezoeken. Vorig jaar was dit opvanghuis de overnachtingslocatie geweest en Claire raden aan om een kijkje te gaan nemen. We hadden er echter geen rekening mee gehouden dat om 6 uur 's morgens op een zondag nog niemand daar wakker zou zijn. Na enkele lege klaslokalen gefotografeerd te hebben keerde we weer weer terug naar de campground voor ons ontbijt. Hier was de rest ondertussen ook zijn tentje uitgekropen en stond de vertrouwde pap en scrumbled egg met bruine bonen al klaar. Vandaag stond een korte dirt road etappe op het programma van zo'n 50 kilometer. Perfect om de vermoeide benen van de etappe van gisteren wat rust te geven.

Om 8 uur zaten we op de fiets en na enkele kilometers over het asfalt draaide we van de weg af een zandpad op. Het echte mountainbiken kon beginnen! Na zo'n 20 kilometer bereikte we het dorp Rufunsa met een prachtige katholieke kerk. De zondagsmis was al begonnen en de kerk zat afgeladen vol met dorpelingen. Met veel muziek, dans en mooie kledij was het een feest om bij te zijn. Na de mis werd er zelfs speciaal voor ons opgetreden met een zelfgemaakt drumstel, een elektrische gitaar en bas (aangesloten op een batterij en amplifiers).

Na enkele nummers stapte we weer op onze fiets voor het laatste stuk naar onze eindbestemming van vandaag; het St. Luke's Mission Hospital. Maggie, een Poolse arts, is enkele jaren terug vanuit Londen hier naartoe geëmigreerd om dit kleine ziekenhuis voor op te tuigen tot een ziekenhuis met meerdere gebouwen waaronder een hospice, voedingscentrum en een cultuur en opleidingscentrum voor wezen en kwetsbare kinderen. Het blijft niet te vergelijken met een westers ziekenhuis (zo is er nog altijd geen stromend water of vast elektriciteitsvoorziening) maar het was indrukwekkend om te zien met hoeveel energie en liefde zij dit ziekenhuis draaiend houdt. De patiënten vonden het erg bijzonder dat wij bij ze op bezoek kwamen en het was prachtig om de kinderen met een grote grijns op hun gezicht een hand te geven en ballonnen voor ze op te blazen. Na gedouched te hebben onder de waterpomp, enkele Mosi's gedronken te hebben in de lokale biergarten (in bijzijn van enkele zebra's en impala's) en in de gezamenlijke ruimte van het avondeten van de crew van Claire genoten te hebben doken we ons bed in; een echt bed met matras en dekens! Na drie nachten in een koude tent was dit een welkome afwisseling.

De etappe des doods! Zo werd fietsdag drie geïntroduceerd. Sommige mensen hebben er zelfs slecht van geslapen. We moesten extra vroeg opstaan en de rit begon na enkele kilometers warm fietsen met een van de pittigste klimmetjes die we tegen zouden komen. Ongevaarlijk was de weg ook niet; slecht onderhouden trucks knallen regelmatig met oververhitte remmen de berm in. Achter elkaar in een lint de berg op fietsen was het devies...Het ging gelukkig allemaal goed en de klim viel achteraf ook hartstikke mee. De beloning van een prachtige afdaling richting de lunch maakte het nog mooier. We eindigde het officiële gedeelte van de etappe na 67 kilometer bij een grensdorpje vlakbij Mozambique. Op de markt heb ik nog een prachtige strohoed gekocht van 20 kwacha waar ik na afdingen 50 kwacha voor betaald heb. De brug over de Luangwa rivier daar was onze lunchplek waarna iedereen de keuze had om door te fietsen of de Mercedes truck in te stappen richting de Lodge.

Ongeveer de helft van de groep besloot door te fietsen om het record van de vorige groep (118 kilometer) te verbreken. We waren na een klim tot 1100 meter ondertussen weer afgedaald tot onder de 400 meter boven zeeniveau. Na de lunch over de brug stond ons direct weer een pittige klim te wachten; maar het was het meer dan waard. Een prachtige bochtige weg begeleide ons door het schitterende landschap. Met een klein kop groepje bleven we goed tempo houden en bereikte we rond een uur of vier de 122 kilometer waar Claire met haar busje stond te wachten met water en een snack. We waren ondertussen weer gestegen tot boven de 900 meter en met het record van 118 kilometer verbroken stapte de meeste af. Ik had me echter ingesteld om tot zonsondergang door te fietsen (net als de vorige groep) en had daarom nog behoorlijk wat energie over. Rond half 6 begon het donker te worden dus ik had nog een 1,5 uur over om kilometers te knallen. Na een extra energie-reep stapte ik weer op de fiets met als bijrijders naast me onze motorrijder met Yoreh de cameraman achterop. Met de ondergaande zon achter me, in mijn eentje op een oneindig lange weg in Zambia fietsen, gaf een machtig mooi gevoel. Zeker toen we een kleine bosbrand tegen kwamen aan de rechterkant van de weg voelde het alsof ik in een film terecht was gekomen. Met de buff over mijn mond en neus heen sneed ik op de mountainbike door de rook heen; met prachtige beelden van Yoreh als resultaat. Het busje van Claire had me ondertussen weer ingehaald en op 142 kilometer moest ik afstappen omdat het donker begon te worden. De rest van de groep in het busje ontving me met een warm applaus en ik kreeg zelfs de bolletjestrui van Huub overhandigd als blijk van waardering. De mooiste beloning was echter de gigantische volle maan waar we de eerstvolgende heuvel bijna letterlijk inreden; een prachtige afsluiting van een topdag fietsen.

De nacht brachten we door in Tatiana's Lodge in de buurt van Mawanda; een typische luxe Afrikaanse lodge met losstaande huisjes waar bijna niks het deed. In het zwembad zat geen water, het slot op mijn deur werkte niet en enkel het licht in de badkamer ging aan. Maar wel weer een eigen bed en koud bier! En hoewel uit mijn douche geen water kwam, mocht ik gebruik maken van de douche bij Seth en Linda in het huisje waar wel een lauw straaltje uit kwam. Een verademing na een hele dag op de fiets te hebben gezeten. Na heerlijke gehaktballetjes als avondmaal doken we vroeg ons bed in om uitgerust te zijn voor de tocht naar Petauke de volgende dag.

Op dag vier hadden we een prachtig stuk dirtroad voor ons liggen; dwars door dorpjes heen waar van alle kanten kinderen op je af kwamen rennen terwijl ze "hello, how are?!" riepen. Ook menig ossenkar ingehaald op de fiets terwijl de inzittende je lachend toezwaaien. Door het enorme enthousiasme van de mensen langs de kant van de weg vergat je grotendeels de enorme armoede waar deze mensen in leven. De dorpjes bestaan uit lemen en rieten hutjes met af en toe een stenen huisje er tussen. De kinderen hadden geen schoenen en de kleren die ze aan hadden zaten vol gaten en waren bruin van het zand. Toch herinner ik me vooral de blijdschap en energie, iedereen zwaaide met een grote glimlach terug en ze leken het prachtig te vinden dat wij langs kwamen fietsen; "die gekke Mzungu's op hun fiets". Na een kilometer of 25 dirtroad kwamen we weer op de hoofdweg uit, de T4, en hadden we nog 55 kilometer asfalt met flinke wind tegen voor de boeg tot het plein in Petauke waar onze etappe zou eindigen.

Op het plein in Petauke werden we overvallen door de enorme grote groep kinderen die daar op ons stond te wachten. We waren van te voren ingelicht dat het wat overweldigend zou kunnen zijn en dat was niet voor niks. Iedereen wilde met je high-fiven en je voelde je bijna een soort celebrity. Op het plein had Plan Zambia een evenement georganiseerd met muziek, theater en speeches om de mensen daar voor te lichten over de schade die kindhuwelijken aanrichten en het belang van onderwijs. Wij mochten het evenement bijwonen en werden hartelijk welkom geheten. We hebben ook nog een korte toespraak gehouden over waarom wij helemaal vanuit Nederland dwars door Zambia aan het fietsen waren. Het was mooi om te zien hoe Plan Zambia op deze manier alle lagen van de samenleving probeert te beïnvloeden, van samenwerkingsverbanden aangaan op regeringsniveau tot aan lokale artiesten op pleinen laten optreden met de boodschap dat naar school gaan belangrijk is. Na de show stapten we de Mercedes truck in om het laatste stuk naar het Mphangwe Motel in Katete te overbruggen.

Het Mphangwe Motel werd vroeger vanuit de regering gesubsidieerd om ambtenaren en gasten in te ontvangen. Met de opkomst van luxere alternatieven in de buurt stopte de subsidie en raakte het Mphangwe Motel zijn glans kwijt. Het voldoet nog steeds prima om een nacht te verblijven en bijkomend voordeel is dat een Mosi hier maar 7,5 kwacha kost (omgerekend zo'n 75 eurocent) en een Coca Cola maar 4 kwacha! Goedkoper zijn we ze niet tegen gekomen. De kamers worden echter niet tot nauwelijks meer onderhouden; zo had ons bad geen douchekop waardoor je alsnog jezelf moest wassen uit een emmer (wel met warm water overigens!). Na een lekkere avondmaaltijd en een kwartiertje meegekeken te hebben met de supercup finale (Real Madrid tegen Manchester United) was het weer bedtijd.

De ene laatste etappe alweer! Vandaag zouden we na een kleine 104 kilometer fietsen eindigen bij Mama Rulas in de buurt van Chipata gerund door een Zuid-Afrikaans koppel. Het eerste gedeelte was een fenomenaal stuk dirt-road waar we goed snelheid konden maken en flink wat air pakte met enkele jumps. Het overgrote gedeelte van de weg kwamen we geen mensen tegen, maar soms doorkruiste we een klein dorpje waar we, net als de dagen ervoor, werden toegejuicht door de lokale bewoners.

Aan het einde van de ochtend was het tijd om de sponsorkinderen te ontmoeten. We werden ontvangen met een prachtig stuk theater, een lokale dans en een toespraak. Een kwart van het geld wat we hebben opgehaald wordt geïnvesteerd om de levensstandaard in dorpen te verhogen (e.g. het aanleggen van waterputten, het beschikbaar stellen van fietsen, voorlichting/educatie, etc.). Ik heb bewust gekozen om geen sponsorkind te nemen omdat ik het niet prettig vindt dat een kind wordt gebruikt als het gezicht van zo een community. Mijn angst was dat hiermee een onderscheid wordt gemaakt tussen kinderen in een dorp omdat niet iedereen sponsorkind kan zijn. Plan Nederland verzekerd dat hier heel delicaat en voorzichtig mee omgegaan wordt. Feit blijft dat bij aankomst in het dorp een rij kinderen stond opgelijnd met naambordjes van fietsers uit onze groep. Naast die rij kinderen stond een enorme groep kinderen toe te kijken terwijl ze vermaakt werden door dezelfde lokale artiest als in Petauke de dag ervoor. Ondanks deze afleiding zagen ze dat de sponsorkinderen enkele meters verderop overladen werden met kadootjes. Het blijft uiteraard dubbel; het is een mooie manier om in gesprek te komen met kinderen en hun ouder(s), maar het levert vaak ook een ongemakkelijke situatie op voor zowel het kind, als de ouder(s) als de groep die toekijkt. Wat mij betreft organiseren we een groot feest voor de gehele community en nemen we kadootjes mee voor iedereen in plaats van met een selectie aan sponsorkinderen samen te zitten. We sloten het bezoek aan het dorp af met een presentatie van lokale vrijwilligers die uitlegde wat ze aan voorlichting doen in het dorp. Dit was zelfs inclusief demonstratie hoe een condoom werkt met bijbehorende houten piemel...

Na uitgezwaaid te zijn door het dorp stond ons nog een klein stuk dirt road te wachten voordat we de resterende kilometers asfalt soldaat konden maken. Hoe prachtig het eerste stuk dirt road was geweest, zoveel moeite had ik met het tweede stuk. Ik had ondertussen enorme last gekregen van mijn rug (dit zeurde al enkele dagen), in combinatie met veel mul zand en hobbels was het even doorbijten. Gelukkig had ik hier op het asfalt een stuk minder last van en met wat pijnstillers en verzachtende crème kon ik prima doortrappen. En trappen hebben we gedaan...het laatste stukken trokken Frank en ik vol door met een gemiddelde van tegen de 40 kilometer per uur. Aangekomen bij Mama Rulas konden we genieten van een warme douche en hebben we de avond afgesloten met wat Mosi's rond het kampvuur.

De volgende ochtend kropen we ons tentje weer vroeg uit; de laatste en tevens de officieel langste etappe naar Mfuwe stond voor de boeg. Het grootste gedeelte van de weg liep licht naar beneden waardoor het comfortabel fietsen was. Er zat één flinke klim in met als beloning een prachtig uitzicht en een heerlijke afdaling waar we de 70 kilometer per uur aantikte. Langs de kant werden we nog steeds enthousiast toegezwaaid door vele kinderen, wel merkte we dat we dichter in de buurt kwamen van toeristisch gebied doordat er steeds vaker om "money" werd gevraagd en sommige kinderen ook wat brutaler werden. De gezamenlijke finish was op de brug over de Luangwa rivier voor het South Luangwa National park. De nijlpaarden en krokodillen dreven onder ons in de rivier en de roze champagne vloeide rijkelijk. We hadden het gehaald! Op de mountainbike van Lusaka naar Mfuwe in 6 dagen dwars door het rurale oosten van Zambia heen.

Na de groepsfoto's en felicitaties stapte we op de fiets voor de laatste paar honderd meter naar Croc Valley, onze overnachtingslocatie voor de laatste twee nachten. Enkele olifanten met jonge kalfjes blokkeerde echter de weg. Wat een machtige beesten om te zien. Aangezien ze met jongen behoorlijk agressief kunnen zijn was het onverantwoord om door te fietsen; safari jeeps hebben ons uiteindelijk bij de tenten afgezet. Met uitzicht over de Luangwa rivier, een vertrouwde Mosi in de hand, een verrekijker om de nek en een ondergaande zon de perfecte afsluiting van 6 dagen fietsen door een heel bijzonder land. In totaal heb ik 616 kilometer gefietst en 5544 hoogtemeters gemaakt. Mijn topsnelheid was 69,8 km/u en gemiddeld over alle etappes heen 20,5 km/u. Nu even een moment van rust en bezinning voordat we weer terugvliegen naar Nederland.